Lia Defauwes-Ferfers: “Kijk, luister en zie dat iemand zoveel meer is dan ziekte of klacht. Je hebt altijd een uniek en veerkrachtig persoon tegenover je.”

De Beweging Limburg Positief Gezond bestaat 10 jaar! Daarom interviewen we de mensen van het eerste uur in aanloop naar ons jubileumsymposium ‘T is een kwestie van geduld! op 29 oktober in Maastricht. In dit interview spreken we met Lia Defauwes-Ferfers, die vanuit de Participatiewet te werk werd gesteld bij het Actiecentrum Limburg Positief Gezond en er jarenlang dé spil van de dagelijkse organisatie was.

Niet iedereen die een beweging draagt, staat vooraan. Lia Defauwes-Ferfers was de verbindende schakel tussen de provincie, de kernpartners, de ambassadeurs en het brede veld daarbuiten. Ze begon in oktober 2018 als projectassistente bij het toenmalige Actiecentrum Limburg Positief Gezond, op een bijzondere manier: te werk gesteld via de Participatiewet. Practice what you preach, zoals dat heet.

Welke rol had je binnen het actiecentrum?

“Die van projectassistente, maar eigenlijk was ik de spin in het web. De schakel tussen de provincie, de kernpartners, de ambassadeurs en de buitenwereld. Ik kon sparren met Bert Hesdahl en Nicole Bosman, die hier als beleidsmedewerkers voor waren ingehuurd. Wat voor mij heel bijzonder was, is dat ik vanaf het begin echt werd gezien en gehoord. Mijn mening deed ertoe en ik kreeg het vertrouwen om mijn eigen bijdrage te leveren. Dat gaf mij niet alleen vertrouwen, maar ook het gevoel dat ik écht van betekenis was binnen deze beweging.

In het begin organiseerden we de inspiratiesessies. Dat vond ik heel waardevol: het thema werd bepaald door het team, maar de organisatie lag grotendeels bij mij. Ik regelde onder andere de locaties en de catering, verspreid over Noord-, Midden- en Zuid-Limburg. Dat betekende ook veel afstemmen en zorgen dat alles op de avond zelf goed geregeld was.

De laatste inspiratiesessies in Zuid-Limburg vonden plaats bij kernpartner Zuyd Hogeschool. Ook daar zorgde ik op de avond zelf dat het klaslokaal helemaal klaarstond en zo was ingericht dat we de inspiratiesessie konden houden. Dat praktische organiseren en ervoor zorgen dat alles klopte, gaf me energie.”

Wie waren de belangrijkste samenwerkingspartners?

“Natuurlijk IPH. De provincie had de ambitie om de eerste Positief Gezonde provincie van Nederland te worden. Vanuit die ambitie ging men samen aan de slag. En dat was veel breder dan zorg alleen: Burgerkracht Limburg, beide GGD’s, Zuyd Hogeschool, Fontys, Blauwe Zorg, Maastricht UMC, Wonen Limburg. Allemaal kernpartners waarbij één of twee medewerkers echt betrokken waren om het gedachtegoed in Limburg te verspreiden.”

Wat betekende het voor jou om via de Participatiewet bij het Actiecentrum terecht te komen?

“Voor mij was dat best bijzonder. Na jarenlang bij een SW-organisatie te hebben gewerkt, werd ik via de Participatiewet te werk gesteld bij de provincie en vervolgens bij het Actiecentrum Limburg Positief Gezond. Dat voelde eigenlijk als een heel passende plek. Positieve Gezondheid gaat immers ook over kijken naar wat iemand wél kan, waar iemand energie van krijgt en waar iemand van betekenis kan zijn. Juist daarom sprak het gedachtegoed mij zo aan en voelde deze plek voor mij als een mooie nieuwe stap.

Ik kreeg de ruimte om mee te denken en verantwoordelijkheid te nemen. Dat heeft mij laten ervaren hoe belangrijk het is dat je iemand niet benadert vanuit zijn beperking, maar kijkt naar wat iemand wél kan en waar iemand energie van krijgt.”

Heeft het werken met Positieve Gezondheid ook iets met jou persoonlijk gedaan?

“Absoluut. Je gaat er zelf ook anders door kijken. Natuurlijk heb je allemaal je eigen dingen en momenten waarop het minder gaat. Maar je leert om niet meteen te denken vanuit het probleem. Je gaat jezelf andere vragen stellen: wat is voor mij belangrijk? Waar krijg ik energie van? Met wie wil ik verbonden zijn? En wat kan ik zelf doen?

Dat vind ik misschien wel de grootste kracht van Positieve Gezondheid: het is niet alleen iets wat je aan anderen uitlegt, het raakt ook jezelf.”

Waar ben je het meest trots op?

“Dat ik die spin ben geweest. Dat ik betekenisvol heb kunnen zijn voor de beweging, ook door mijn bijdrage aan het verspreiden van het gedachtegoed, en dat ik serieus genomen werd.

En natuurlijk is er nog de Positief Gezond-kei. Dat was een idee van Mirjam Beelen, Heidy Amory en mij. Het idee was dat de kei door de provincie zou reizen. Iedere persoon of organisatie die de kei ontving, zou er een Positief Gezonde tekst op zetten en de kei vervolgens weer doorgeven aan iemand anders. Zo zou de kei steeds verder door Limburg reizen en uiteindelijk bij de provincie terechtkomen als symbool van de beweging.

Helaas is de kei uiteindelijk niet bij de provincie teruggekomen. Misschien is 29 oktober een mooie gelegenheid om die cirkel alsnog rond te maken.”

Wat zou je je jongere zelf adviseren?

“Dingen meer loslaten. En breder kijken dan ziekte of klacht. Wat staat er in het spinnenweb? Mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen, dagelijks functioneren. Dat zijn de vragen die ertoe doen. Niet alleen: wat is er mis?

Wat is belangrijk in het leven? Dat gesprek mag veel eerder beginnen.”

Wat is volgens jou in de afgelopen tien jaar veranderd?

“Ik denk dat we veel meer zijn gaan praten over gezondheid als iets dat breder is dan alleen lichamelijke gezondheid. Het gedachtegoed is op steeds meer plekken terechtgekomen. In de zorg, maar ook in het onderwijs, bij gemeenten, in wijken en bij organisaties.

Dat vind ik mooi om te zien. Tegelijkertijd moeten we ervoor waken dat het geen methodiek wordt die je alleen maar ‘uitvoert’. Voor mij begint Positieve Gezondheid bij oprecht luisteren naar de ander.”

Welk advies heb je voor de toekomst van Positieve Gezondheid?

“Laat de olievlek verder groeien. Blijf niet stilstaan, maar houd het ook simpel. En laat het geen verdienmodel worden. Natuurlijk is het goed dat organisaties verder bouwen op het gedachtegoed, maar verlies de kern niet uit het oog. Het gaat om de persoon, om mensen anders zien en benaderen. Door het andere gesprek.

Kijk ook naar wat er al is. De Gezonde Basisschool van de Toekomst is daar een mooi voorbeeld van. Positieve Gezondheid aanhaken op iets wat al bestaat en al werkt, is sterker dan iets nieuws uit de grond proberen te krijgen. Limburg heeft al zoveel mooie initiatieven.”

Wat hoop je dat mensen tijdens het jubileumsymposium meenemen?

“Dat ze opnieuw kijken naar de mens tegenover hen. Niet naar het dossier, de diagnose of de beperking, maar naar de persoon. Wat vindt iemand belangrijk? Waar wordt iemand blij van? Waar zit kracht?

Soms kan een klein gesprek al iets in beweging zetten. Daar hoeft niet altijd een groot programma of een nieuwe aanpak achter te zitten.”

Wat hoop je over tien jaar?

“Dat we altijd een uniek en veerkrachtig persoon tegenover ons zien. Hoe slecht het op dat moment ook met iemand gaat, hoe ze zich ook voelen: ze blijven uniek. Ze zijn zoveel meer dan hun ziekte of klacht. Als dat de manier wordt waarop we naar mensen kijken, heeft Positieve Gezondheid zijn werk gedaan.”

“Uiteindelijk gaat Positieve Gezondheid voor mij over anders kijken. Kijk, luister en zie dat iemand zoveel meer is dan ziekte of klacht. Je hebt altijd een uniek en veerkrachtig persoon tegenover je. Als we dat blijven zien, blijft de beweging in beweging.”

Over Lia Defauwes-Ferfers

Lia Defauwes-Ferfers startte in oktober 2018 als projectassistente bij het Actiecentrum Limburg Positief Gezond, te werk gesteld via de Participatiewet. Als spin in het web verbond zij de provincie, de kernpartners en het brede veld met elkaar en droeg zij bij aan de organisatie van de inspiratiesessies waarmee het gedachtegoed door heel Limburg werd verspreid.